Saturday, August 06, 2005

MGA HULING NAPANOOD


Dalawang pelikula ang napanood ko sa mga nakaraang araw; iyong una'y sa ginhawa ng sariling kuwarto, at ang isa'y sa ginhawa ng pinakamainam na sinehan (sa palagay ko) sa Eastwood.

Matagal ko nang nabasa ang nobelang "Because of Winn-Dixie" ni Kate DiCamillo kaya nang malaman kong gagawin itong pelikula, muli ko itong binasa para manariwa ang aking gunita sa kuwento. Sa sikap ni Wayne Wang, naisapelikula nga ang nobelang pambatang ito. Masasabi kong tapat sa teksto ang naturang pagsasalin sa pelikula. Ngunit, hindi gaanong naisalin sa pinilakang-tabing ang mahika at rikit ng prosa ni DiCamillo. Gayumpaman, mainam pa rin ang pelikula. Matino, kumpara sa ibang halimbawa ng pagsasapelikula ng akdang pambata tulad ng "Lemony Snicket's Series of Unfortunate Events."

Kapuri-puri sa pelikula ang pagtatampok sa aso (Winn-Dixie, mula sa pangalan ng grocery store sa timog na bahagi ng Amerika) para maisaayos ang mga ugnayan sa komunidad ng Naomi. Sa bisa ni Winn-Dixie sa buhay ni India Opal (kilala si DiCamillo sa paggamit ng kakaibang pangalan ng mga tauhan niya), naisagawa ang mga sumusunod: (1) napaigting ang ugnayan ng mag-ama, (2) nasira ang haka na isang bruha ang kapitbahay, (3) nakilala ni India Opal ang mapagkalingang librarian, (4) nakilalang mabuti ni India ang mga bata sa komunidad, (5) nakilala niya ang katauhan sa likod ng isang dating bilanggo, (6) natutunan niyang unawain ang personalidad sa likod ng masusungit na tao. Gayong sa pagkakasulat nito'y mukhang didaktiko ang pelikula, pero kabaligtaran. Naisagawa ng pelikula na maging magaan at suwabe ang pagkakapasok ng mga ideyang ito. Hindi lumalabas na nangangaral ang pelikula ukol sa mabuting pakikipag-kapwa tao at pagkilala sa tunay na nararamdaman. May mga munting mahika ang kuwento: ang pagtatagpo ng mga tauhan sa komunidad dulot ng aso, ang kending lasang hilahil (Tagalog ng "melancholy"), ang punong naglalaman ng mga kasalanan (mga bote ng alak na nakasabit sa puno, dahil dating alkoholiko ang may-ari ng puno), ang mahiwagang tinig ng dating bilanggo na nakapagpapaamo ng mga hayop sa pet store, ang pagpapalambot sa puso ng Preacher (ama ni India) sa tulong ni Winn-Dixie, at ang pagkakaisa ng mga tauhan, gayong magkakaiba sila ng uri, lahi, at katayuan sa buhay. Mainam na device na ginamit ni DiCamillo ang paglilista ng sampung bagay na maglalarawan sa lumisang ina ni India Opal.

Rating: Nilalaman (8/10) Pamamaraan (7/10)

Magkapareho ng diwa ang dalawang pelikulang "Crash" at "Because of Winn-Dixie," gayong magkaiba ang mga ito ng intended audience. Ang "Crash" sa panulat at direksiyon ni Paul Haggis, tulad ng nauna, ay naglalayong sirain ang mga istiryotipo na may kaugnayan sa lahi. Nakabatay sa Los Angeles ang kuwento ng maraming tauhan. Walang iisang bida ang pelikula; bagkus, maraming tauhan ang ginamit para isalarawan ang isang lipunang multikultural tulad ng L.A. Kung pag-uusapan ang istruktura ng pelikula, maihahalintulad ko ito sa "Magnolia", "Amores Perros" at sa "Happiness"--nagkakasalubong ang mga tauhan, halos walang mga ugnayan sa isa't isa pero dapat magkatagpo para makabuo ng isang kakintalan. Mahirap ibuod ang pelikulang halos hindi linyar (salungat sa three-act structure) ang pagkakakuwento at walang iisang protagonista. Gayunpaman, matagumpay ang pelikula sa pagpuwing sa mga nakamihasnang istiryotipo ukol sa mga lahi sa L.A., bagamat maituturing silang mga mamamayan ng Amerika--

Api ba talaga ang mga Asyano sa Amerika?
Gagawa ba talaga ang mga Itim (Afro-Americans) ng masasama laban sa mga Puti?
Bakit masama ang pananaw ng mga taga-Middle East sa mga Latino?
Arabo ba ng mga galing sa Iran?
Walang bang gagawing mabuti ang mga Puti kundi ang ipagsigawan sa Amerika na sila ang dapat maghari?
Paano magiging magkaibigan ang isang among Puti at isang kawaksing (maid) na Latina?
Mabuti ba talaga ang intensiyon ng isang Tsino sa Amerika?
Bakit "Intsik" ang tawag ng mga Itim sa lahing Cambodian at Thai?

Higit pa rito, masasabi kong hindi nahulog si Paul Haggis sa bitag ng de-kahong pagkukuwento ukol sa usapin ng mga lahi sa Amerika. Sa pelikula'y walang lubusang masama. Sa pelikula'y hindi laging api ang itinuturing na minorya; hindi laging bida ang itinuturing na nangingibabaw. Dito'y ang itim ay hindi laging itim ang budhi; ang ang puti ay hindi laging puti ang mithiin. Binabasag nito ang mga nakamihasnang ideya ukol sa mga lahi. At dahil dito, nagiging komplikado ang personalidad ng bawat mamamayan sa Los Angeles, katulad ng pagiging komplikado ng isang lipunang nabubuo dulot sa pagiging multikultural nito.

Mainam na panoorin ang pelikulang ito bilang aralin sa kung paano ba humubog ng isang karakter na hindi mula sa makitid na pag-iisip. Hindi propaganda ang pelikula. Hindi ito nagtataguyod na "Igalang ang mga Asyano! Igalang ang mga Latino! Igalang ang mga Itim!" Sa halip, inilatag nito sa manunuod na ang kulay ay hindi magiging batayan sa kung ano ang katangian at tipo ng isang nilalang.

Rating: Nilalaman (9.5/10) Pamamaraan (9/10)

1 Comments:

Blogger ulanmaya said...

sa "because of winn-dixie," i really liked how dave matthews played otis and not, well, dave matthews. and that he brought pickles sa party. hehe.

i liked how "crash" started off with snow. it rarely snows in LA. so i guess what haggis is trying to say is that the only remarkable thing about that one night when "crash" is set is that it snowed in LA.

the rest - the accidents, the theories about the big windows at buses, the yelling, the trust thrown about strangers, the availability of servants and strangers, the misconceptions (the people of iran are persian; the people of saudi arabia are arab; they're lumped together kasi parehong muslim states, and muslim is always associated with arab), the mistakes (thai aren't chinese, but they were dropped off at chinatown kasi yan yung pinakavisible enclave ng asians sa amerika), the great coincidences that offer second chances - happen all the time.

if you listen carefully to the arguments, the characters just used race as a cloak to their real problems - the white police officer angry at the black insurance agent kasi bitter siya na nawala lahat ng business and pag-aari ng dad niya, he can't even afford insurance; one of the young black guys who says the windows on a bus are big because the white designers want to objectify them, when in reality he's prolly insecure coz he only *looks* like a college student, instead of really being one; sandra bullock's character, who admits that the source of her confusion isn't that her car was stolen, but it's that she's "angry all the time," and doesn't know why.

i might need to watch it again, pero i think race often had nothing to do with the conflicts sa movie. race was used to instigate - or heal - many of the conflicts. race is intrinsic to a person, and we are always afraid of what we don't know.

it's not a new story. but the highlighting of differences always makes such a great story. and ya, "crash" told this old story really well, hehe.

i also have friends who think they know everything and always automatically slide into unsolicited teaching, and i get annoyed with that. so imma end here now. heee. :-)

5:09 PM  

Post a Comment

<< Home