Saturday, August 06, 2005

NGAYONG BUWAN NG WIKA

Dumating na ang buwan ng Agosto. Panahon na naman ng mga patimpalak sa pagsusuot ng katutubong damit, paligsahan sa pag-awit sa Filipino, pagkilala kay Manuel Quezon bilang Ama ng Wikang Pambansa, at mga sari-saring pagtatanghal tulad ng sabayang-bigkas, talumpati, atbp. Sa buwang ito, muli na namang maaalala ang salawikain ni Rizal: "ang hindi magmahal sa sariling wika, daig pa ang hayop at malansang isda." Ngunit hindi ko batid kung may sumeseryoso na ang winikang ito ng pambansang bayani.

Ngayong Buwan ng Wika, inilista ko ang mga bagay na maghahatid ng tuwa at lungkod bilang isang tagasubaybay sa pag-unlad ng wikang pambansa. Mula ito sa pananaw ko bilang manunulat sa wikang Filipino at guro sa wika at panitikan ng Pilipinas.

Natutuwa ako dahil:
  • Filipino ang wika sa mga balita sa telebisyon
  • Filipino ang wika sa mga dokumentaryo at magazine show sa telebisyon
  • naka-dub ang wikang Filipino ang mga anime mula sa Japan
  • kasama na sa UPCAT (UP College Admissions Test) ang Filipino
  • nasa wikang Filipino ang mga popular na fantaserye at mga soap opera
  • may mainam na diksyonaryo sa wikang Filipino na masasandigan ng mga mag-aaral: ang U.P. Diksiyonaryong Filipino
  • nasa wikang Filipino naka-dub ang mga Koreanovela at iba pang banyagang soap opera
  • may mga banyagang pelikula ang naka-dub sa wikang Filipino tulad ng "My Sassy Girl" na malapit nang ipalabas
  • gumagamit ng wikang Filipino ang mga politikong (may sinasabi)
  • may Filipino subtitles ang ilang DVD tulad ng "Master and Commander"
  • maunlad ang dula at teatro sa wikang Filipino
  • may outlet ang mga manunulat sa Filipino at rehiyonal na wika (Hiligaynon, Iloko, Cebuano) sa mga patimpalak tulad ng Palanca at NCCA
  • ang mga manunulat sa Filipino ay kinikilala ng bansa bilang National Artist (tulad ni Virgilio Almario, Amado Hernandez, Levi Celerio, at Rolando Tinio)

Nalulungkot ako dahil:

  • maraming kabataan sa Metro Manila na kung mag-Ingles ay daig pa ang mga Amerikano
  • nakakahiyang magkamali sa gramatikang Ingles pero cool ang magkamali sa Filipino
  • para sa mga Pilipino, sukatan ng katalinuhan at "may pinag-aralan" ang pagkatuto sa Ingles
  • bibihira na ang pelikula sa wikang Filipino; namatay na ang pelikulang Bisaya; nilamon nang tuluyan ng Hollywood ang mga sinehan sa Pilipinas
  • nauuso na ngayon ng romance novel na Taglish (kaysa dati na Filipino)
  • humina ang komiks sa wikang Filipino; sumulpot ang graphic novel sa wikang Ingles
  • pinaiigting ng mga call center ang kapangyarihan ng wikang Ingles sa bansa
  • ang SONA ng mga pangulo ay nasa Ingles (kakarampot ay Filipino)
  • walang salin (translation) sa wikang Filipino ang mga popular at bestseller na aklat mula sa Amerika [mabuti pa ang mga Koreano, Thai, Chinese, Hapon ay may bersiyon ng kanilang "Harry Potter"]
  • parang bookstore sa Amerika ang Powerbooks, National, at Fully-Booked
  • hindi bumebenta ang mga aklat sa wikang Filipino
  • bagsakan ang Pilipinas ang mga pinaglumaang aklat sa Amerika at surplus na aklat sa UK
  • laganap pa rin ang "Speak English" policy sa mga paaralan
  • nananatiling artipisyal ang pagiging wikang pambansa ang Filipino
  • karamihan sa mga blog ng mga Pilipino ay nasa Ingles
  • wika ng prestihiyo ang Ingles para sa maraming Pilipino
  • ginagamit ang wikang Filipino ng mga politikong (walang sinasabi)
  • nananatiling wika ng kababawan ang Filipino (halimbawa sa tabloid at tsismisan)
  • maraming Pilipino ang hindi marunong magbasa sa Filipino
  • maraming Pilipino ang hindi marunong sumulat ng matalinong Filipino
  • maraming Pilipino ang hindi marunong sumulat ng tamang Filipino (halimbawa, hindi alam ang pinagkaiba ng "nang" at "ng"; kung mas angkop ba ang "kaniya" o "kanya")
  • may naniniwalang "walang mararating ang manunulat sa wikang Filipino"
  • maraming nag-aaral ng Ingles para makapanirahan sa Amerika, Canada, New Zealand, at Australia
  • itinatanghal muli ang Ingles bilang wikang panturo (para nga naman maging competitive sa globalisasyon)
  • maraming Koreano sa bansa ang nag-aaral dito ng Ingles
  • maraming naniniwala na ang wikang Filipino ay Tagalog
  • kapag nag-aapply ang isang bagong graduate ng trabaho, unang itinatanong kung fluent ito sa wikang Ingles (sabi sa anunsiyo: must be fluent in oral and written English)
  • wika raw ng mga katulong ang Filipino, sabi ni Dina Bonnevie
  • "binabalahura" sa mga tsismisan ang dalisay na wikang Filipino
  • hindi pa ganap ang intelektuwalisasyon ng wikang Filipino
  • ang mga board at bar examination ay nasa wikang Ingles
  • sa aking kolehiyong pinagtuturuan, mas maraming Filipinong kabataan ang kumukuha ng English Studies at European Languages kaysa Philippine Studies at wikang Filipino
  • kakaunti ang outlet sa paglalathala ng mga manunulat sa Filipino (walang broadsheet sa Filipino at iisa lang ang magasin, ang Liwayway)
  • wika ng novelty songs at iba pang awiting kabalbalan ang Filipino
  • maraming guro sa Filipino ang hindi marunong magturo ng wika at panitikang Filipino
  • marami ang naniniwala na ang guro sa Filipino ay nagtuturo lamang ng balarila (simuno, panaguri, pang-abay, pandiwa)
  • marami ang naniniwala na ang Filipino ay wikang bakya

Ngayong Buwan ng Wika, may dahilan ba tayo para magdiwang?

2 Comments:

Blogger ulanmaya said...

nagmukha akong (mas lalong) delusional nung umuwi ako one time kasama ng youth group at ang tawag ng mga mission workers sa filipino ay tagalog. nakadisappoint pag-isipan hanggang ngayon. "nananagalog" pa kasi ako nun - kasi bawat tanong sa akin kung marunong pa akong "managalog," oo yung sabi ko. pero kapag tanong ay ano yung fluent languages ko, english and *filipino.* mga fil-am yung mga kasama ko, born and raised here, and they know very little about the philippines. mas lalong walang naniwala sa akin nun kasi pati mismo mga taong pinagkatiwalaan kong magsasabi ng tama, mali din alam nila.

musta na ang updates ng buwan ng wika diyan?

5:13 PM  
Blogger nasadulongdila said...

kahit naman mga pinoy dito, tinatawag na tagalog ang filipino. yung iba, talagang hindi alam ang ibig tawag sa national language. akala nila, panahon pa ng ABKD. e, ABC na nga. yjng iba naman, ayaw tanggapin ang concept ng filipino as national language. sabi nila, "pinagandang" termino lang iyon ng tagalog. Tagalog-based daw kasi Filipino. Na hindi naman. Kung titingnan ang bagong dictionary, maraming entries doon ang galing sa ibang regional languages.

walang kalatoy-latoy ang buwan ng wika. puro contests ang nagaganap. sabayang bigkas, talumpati, interpretasyong pang-awitin. may essay writing contest pa nga. pero di naman talaga sineseryoso ng karamihan dito. kahit nga sa UP, wala kaming celebration.

10:43 PM  

Post a Comment

<< Home